Zasoby · słownik
Słownik pojęć.
Pojęcia, które pojawiają się w ofertach, umowach i rozmowach o oprogramowaniu — każde wyjaśnione krótko i bez żargonu. 95 haseł
A
- AgilePodejście, w którym projekt powstaje w krótkich cyklach z działającym efektem na końcu każdego, zamiast jednego wydania po pół roku. Zakłada, że wymagania zmienią się w trakcie.
- APIUstalony sposób, w jaki jeden system pyta drugi o dane albo zleca mu operację. To dzięki API sklep zna stany magazynowe, a strona wysyła kontakt do CRM.
- Aplikacja mobilnaProgram instalowany na telefonie i pobierany ze sklepu z aplikacjami. Ma dostęp do funkcji urządzenia — powiadomień, aparatu, lokalizacji — których przeglądarka nie daje albo daje w okrojonym zakresie.
- Aplikacja natywna a hybrydowaNatywna powstaje osobno dla Androida i iOS, w językach tych platform. Hybrydowa ma jeden wspólny kod, z którego powstają obie wersje. Wybór przesądza o koszcie i o tym, jak blisko sprzętu da się zejść.
- Aplikacja webowaProgram działający w przeglądarce, w którym użytkownik się loguje, coś przetwarza i zostawia dane trwające dłużej niż jedna wizyta. To nie jest strona, która prezentuje treść.
- AtrybucjaZasada, według której zasługę za sprzedaż przypisuje się konkretnym źródłom ruchu, gdy klient miał kontakt z kilkoma. Zmiana modelu potrafi przenieść „zwycięzcę” z kanału na kanał bez żadnej zmiany w rzeczywistości.
- Audyt SEOPrzegląd strony pod kątem tego, co blokuje jej widoczność w wyszukiwarce, zakończony listą prac uszeregowaną według wpływu. Diagnoza, nie leczenie.
- Audyt UXPrzegląd serwisu pod kątem tego, co utrudnia odwiedzającym wykonanie celu, zakończony listą problemów uszeregowaną według wpływu. Nie jest projektem graficznym.
B
- BacklogUporządkowana lista wszystkiego, co ma jeszcze powstać, od najważniejszego do najmniej ważnego. Nie jest zbiorem pomysłów — jest kolejnością.
- Baza danychMiejsce, w którym system trzyma dane w uporządkowanej postaci: produkty, zamówienia, konta, treści. Wszystko inne można odtworzyć — bazy nie.
- Bramka płatnościPośrednik między sklepem a bankiem, który przeprowadza transakcję i bierze za nią prowizję. Wybór bramki przesądza, czym zapłaci klient i ile zostaje z każdej sprzedaży.
- BriefDokument, w którym zamawiający opisuje cel, zakres i ograniczenia projektu, zanim ktokolwiek zacznie wyceniać. Jego jakość przekłada się wprost na rozrzut ofert.
- Build vs buyDecyzja między zbudowaniem własnego rozwiązania a kupieniem gotowego. Rozstrzyga się ją na kosztach w czasie i na tym, czy dany proces jest przewagą firmy, czy tylko koniecznością.
C
- Cache — pamięć podręcznaZapamiętany wynik wcześniejszej pracy, podawany zamiast liczenia jej od nowa. Najtańszy sposób na przyspieszenie strony i najczęstsza przyczyna pytania „dlaczego nie widzę zmian”.
- Call to actionElement, który mówi czytelnikowi, co zrobić dalej. Konkret działa lepiej niż ogólnik — „Pobierz cennik" wygrywa z „Kliknij tutaj", bo obiecuje, co się stanie po kliknięciu.
- CDN — sieć dostarczania treściSieć serwerów rozstawionych po świecie, które podają zdjęcia i pliki z punktu najbliższego odwiedzającemu. Skraca czas ładowania i zdejmuje ruch z Twojego serwera.
- Certyfikat SSLPlik, dzięki któremu połączenie z Twoją stroną jest szyfrowane, a w pasku adresu nie ma ostrzeżenia. Dziś nie jest opcją — przeglądarki i wyszukiwarki traktują jego brak jak usterkę.
- Checkout — finalizacja zakupuKońcowy odcinek zakupu: od koszyka, przez dane i dostawę, po płatność. Odpada tu największa część ruchu, który już zdecydował się kupić.
- ChmuraWynajem mocy obliczeniowej i miejsca na dane u zewnętrznego dostawcy, rozliczany za zużycie. Zdejmuje sprzęt z głowy i przenosi koszt z inwestycji na rachunek miesięczny.
- CMS — system zarządzania treściąPanel, w którym osoba nietechniczna zmienia treść strony bez dotykania kodu. Różnica między dobrym a złym CMS-em to różnica między samodzielnością a zależnością od wykonawcy.
- Consent Mode — tryb zgodyMechanizm, w którym strona przekazuje narzędziom Google informację o zgodach użytkownika, a te ograniczają zapis danych, gdy zgody brak. Pozwala mierzyć ruch bez łamania zasad dotyczących prywatności.
- CookiesMałe pliki, które strona zapisuje w przeglądarce, żeby pamiętać koszyk, logowanie albo to, skąd przyszedł użytkownik. Na te niekonieczne trzeba mieć zgodę — i to taką, którą da się cofnąć.
- Core Web VitalsTrzy wskaźniki, którymi Google mierzy odczucie z korzystania ze strony: jak szybko pojawia się główna treść, jak szybko strona reaguje i czy układ nie skacze pod palcem.
- CRM — system relacji z klientamiSystem, w którym zapisuje się kontakty, rozmowy i etapy sprzedaży, żeby wiedza o kliencie nie mieszkała w skrzynce jednej osoby. Odpowiada na jedno pytanie: co dalej z tym zapytaniem.
- CTROdsetek osób, które kliknęły w link po tym, jak go zobaczyły. W wynikach wyszukiwania mówi, czy tytuł i opis obiecują to, czego szuka pytający.
D
- DevOpsSposób pracy, w którym budowanie oprogramowania i utrzymywanie go w ruchu jest jedną odpowiedzialnością, wspartą automatycznym wdrażaniem i monitoringiem. Nie jest to ani stanowisko, ani narzędzie do kupienia.
- DomenaAdres, pod którym znajduje się Twoja strona. Wynajmowany na rok, nie kupowany na własność — i to rozróżnienie bywa kosztowne.
- DropshippingModel sprzedaży, w którym prowadzisz sklep, a towar wysyła bezpośrednio hurtownia. Nie kupujesz zapasu i nie masz magazynu — ani kontroli nad tym, co dostaje klient.
F
- FirewallFiltr ruchu wchodzącego na serwer, który blokuje to, co wygląda na atak. Nie zastępuje aktualizacji — chroni przed próbą, nie przed dziurą, która już siedzi w kodzie.
- Fixed price a time & materialDwa sposoby rozliczania projektu: stała cena za ustalony z góry zakres albo płatność za faktycznie przepracowany czas. Wybór przesuwa ryzyko między zamawiającym a wykonawcą.
- FrameworkGotowy szkielet, na którym buduje się aplikację, zamiast pisać od zera rzeczy, które napisano już tysiąc razy. Wybór frameworka to decyzja na lata, nie na projekt.
- FulfillmentPowierzenie zewnętrznej firmie magazynowania, pakowania i wysyłki Twoich towarów. W odróżnieniu od dropshippingu towar jest Twój i leży u operatora.
G
- GA4 — Google Analytics 4Bezpłatne narzędzie Google do mierzenia ruchu i zachowań na stronie, oparte na zdarzeniach zamiast na odsłonach. Bez świadomej konfiguracji pokazuje ruch, ale nie odpowiada, co przynosi zapytania.
- GMV, AOV i LTV — wskaźniki sprzedażyTrzy liczby, którymi mierzy się sklep: wartość sprzedaży (GMV), średnia wartość zamówienia (AOV) i wartość klienta w całym okresie współpracy (LTV). Pierwsza robi wrażenie, trzecia decyduje o budżecie na reklamę.
H
- Headless CMSSystem zarządzania treścią, który przechowuje treść i udostępnia ją przez API, ale nie narzuca wyglądu strony. Warstwę prezentacji buduje się osobno, najczęściej w nowoczesnym frameworku.
- Headless commerceSklep, w którym silnik sprzedaży — produkty, koszyk, płatności — jest oddzielony od warstwy prezentacji i połączony z nią przez API. Wygląd i kanały sprzedaży zmienia się bez ruszania silnika.
- HeatmapaObraz tego, gdzie ludzie klikają i jak daleko przewijają stronę. Pokazuje to, czego nie widać w statystykach: że przycisk stoi poniżej zgięcia albo że nikt nie dociera do oferty.
- HostingMiejsce, w którym stoi Twoja strona, żeby była dostępna w internecie. Najtańsza pozycja w budżecie i pierwsza, która mści się przy wzroście ruchu.
- HTMLJęzyk, w którym zapisana jest struktura strony — nagłówki, akapity, obrazy, odnośniki. Sam nie odpowiada ani za wygląd, ani za działanie: to dokładają CSS i JavaScript.
I
- IndeksowanieDodanie strony do zbioru, z którego wyszukiwarka układa wyniki. Strona niezaindeksowana nie stoi niżej — jej po prostu nie ma w wynikach, niezależnie od tego, jak dobra jest.
- Integracja systemówPołączenie dwóch systemów tak, żeby wymieniały dane bez ręcznego przepisywania: sklepu z magazynem, formularza z CRM, płatności z księgowością. Koszt siedzi zwykle po stronie systemu, do którego się podłączamy.
K
- KonwersjaWykonanie przez odwiedzającego działania, na którym Ci zależy: zakup, wysłanie zapytania, zapis na listę. Współczynnik konwersji to udział takich osób wśród wszystkich odwiedzających.
- Kopia zapasowaKopia danych i plików trzymana osobno od działającego serwisu, z której da się odtworzyć całość po awarii, włamaniu albo zwykłej pomyłce. Kopia, której nigdy nie odtwarzano, jest założeniem, nie zabezpieczeniem.
- Koszt wdrożenia a koszt posiadaniaCena zbudowania rozwiązania to jedna liczba, koszt utrzymywania go przez kolejne lata — druga. Oferty porównuje się po pierwszej, a płaci obie.
- KosztorysRozpisanie ceny na pozycje z liczbą godzin i stawką, zamiast jednej kwoty na dole strony. Pozwala zobaczyć, za co się płaci, i wyciąć to, czego nie potrzeba.
- KPIKilka liczb, po których poznajesz, czy idzie w dobrą stronę — nie wszystkie, jakie da się policzyć. W sklepie zwykle: współczynnik konwersji, średnia wartość zamówienia i koszt pozyskania klienta.
L
- Landing pageStrona pod jedną kampanię i jeden cel, zwykle bez nawigacji, żeby nie było gdzie uciec. Osobna od strony firmowej, bo odpowiada na jedną obietnicę z reklamy.
- LCP — czas pojawienia się głównej treściMoment, w którym pojawia się największy element widoczny na starcie — zwykle zdjęcie w nagłówku albo tytuł. Do 2,5 sekundy jest dobrze, powyżej 4 sekund źle.
- Lead — zapytanie handloweKontakt od osoby zainteresowanej ofertą, z danymi pozwalającymi się odezwać. Nie każdy formularz jest leadem, i nie każdy lead przychodzi przez formularz.
- Licencja oprogramowaniaZgoda na używanie cudzego kodu na określonych warunkach. Nie jest tym samym co własność — kupując wdrożenie, najczęściej kupujesz prawo do korzystania, nie kod.
M
- MalwareProgram podłożony na stronie lub serwerze, żeby wykraść dane, przejąć kontrolę albo zaszyfrować pliki. Najczęściej wchodzi przez nieaktualizowaną wtyczkę, a nie przez złamane hasło.
- MarketplaceCudza platforma, na której sprzedajesz obok innych — Allegro, Amazon. Daje gotowy ruch od pierwszego dnia, a zabiera prowizję i relację z klientem.
- Meta opisZdanie pod tytułem w wynikach wyszukiwania. Nie wpływa na pozycję, tylko na to, czy ktoś kliknie — więc pusty albo szablonowy marnuje ruch, na który już zapracowałeś.
- Micro-SaaSNiewielkie narzędzie w modelu abonamentowym, które rozwiązuje jeden powtarzalny problem w wąskiej branży. Buduje je zwykle jedna osoba albo kilkuosobowy zespół, a przychód liczy się w setkach klientów, nie w tysiącach.
- Migracja sklepuPrzeniesienie sklepu internetowego na inną platformę razem z produktami, klientami, zamówieniami i adresami URL. Największe ryzyko nie leży w danych, tylko w utracie widoczności w wyszukiwarce.
- MockupWireframe ubrany w kolory, typografię i zdjęcia — wygląda jak gotowa strona, choć nic w nim nie działa. Etap, na którym zatwierdza się wygląd, a nie zachowanie.
- MVP — minimalna wersja produktuNajmniejsza wersja produktu, która realnie rozwiązuje problem użytkownika i pozwala sprawdzić, czy ktoś będzie z niej korzystał. Nie prototyp i nie wersja okrojona z jakości.
O
- OmnichannelSprzedaż w wielu kanałach naraz — sklep, marketplace, sklep stacjonarny, media społecznościowe — połączonych tak, żeby klient przechodził między nimi bez straty kontekstu.
- Oprogramowanie dedykowaneProgram pisany pod konkretną firmę i jej proces, zamiast kupowanego z półki. Płaci się za dopasowanie i za to, że nikt nie zmieni zasad ani cennika z dnia na dzień.
P
- PhishingPodszywanie się pod znaną firmę, żeby wyłudzić hasło albo dane karty. Dla firmy ryzykiem jest nie tylko własna strata — także to, że oszust używa jej nazwy wobec jej klientów.
- PIM — zarządzanie danymi produktówSystem, w którym opisy, zdjęcia, parametry i warianty produktów leżą w jednym miejscu, żeby ten sam produkt wyglądał tak samo w sklepie, w porównywarce i u partnera handlowego. To nie jest magazyn ani księgowość.
- Polityka prywatnościDokument na stronie mówiący, jakie dane zbierasz, po co i komu je przekazujesz. Wymagany, jeśli masz formularz, analitykę albo cokolwiek innego, co zapisuje dane.
- Porzucony koszykSytuacja, w której klient dodał produkty do koszyka i wyszedł bez zakupu. Część tych osób da się odzyskać, ale najpierw warto sprawdzić, czy to nie sklep je wypycha.
- PozycjonowaniePraca nad tym, żeby strona pojawiała się wysoko w bezpłatnych wynikach wyszukiwania na zapytania Twoich klientów. Efekt liczony w miesiącach, nie w dniach.
- Prawa autorskie do koduRozstrzygnięcie, kto może rozwijać, kopiować i sprzedawać powstały kod. Bez pisemnego przeniesienia praw zostają one przy wykonawcy, nawet gdy faktura jest zapłacona.
- Product ownerOsoba po stronie zamawiającego, która rozstrzyga o kolejności prac i odbiera efekt. Jedna, z prawem do decyzji — nie komitet.
- Proof of conceptMały, celowo niekompletny fragment zbudowany po to, żeby sprawdzić jedno ryzyko: czy dana rzecz w ogóle da się zrobić. Nie jest pierwszą wersją produktu.
- PWA — aplikacja progresywnaStrona, którą da się zainstalować na telefonie jak aplikację: ma własną ikonę, otwiera się na pełnym ekranie i część rzeczy robi bez internetu. Nie wymaga sklepu z aplikacjami ani jego prowizji.
R
- REST a GraphQLDwa sposoby udostępniania danych między systemami. REST daje gotowe adresy ze z góry ustalonym zestawem pól; GraphQL pozwala pytającemu określić, czego dokładnie potrzebuje, w jednym zapytaniu.
- RetainerStała miesięczna opłata za gotowość wykonawcy i ustaloną pulę godzin, zamiast rozliczania każdej drobnej zmiany osobno. Kupujesz dostępność, nie konkretną funkcję.
- RODOUnijne przepisy o danych osobowych, obowiązujące każdą firmę, która zbiera dane klientów. W praktyce: trzeba powiedzieć, co się zbiera i po co, oraz umieć te dane usunąć na żądanie.
- RWD — strona responsywnaSposób budowania strony, w którym jeden układ dopasowuje się do każdego ekranu, zamiast utrzymywać osobną wersję mobilną. Dziś standard, nie dodatek.
S
- SaaS — oprogramowanie jako usługaProgram, za który płacisz abonament i z którego korzystasz przez przeglądarkę, zamiast go kupować i instalować. Dostawca odpowiada za serwery, aktualizacje i kopie zapasowe.
- ScrumKonkretna odmiana pracy zwinnej: stałe kilkutygodniowe cykle, trzy role i cztery powtarzalne spotkania. Najpopularniejsza, więc często mylona z całym pojęciem zwinności.
- Sklep własnySklep pod Twoim adresem, w którym sam odpowiadasz za ruch. Kosztuje więcej na starcie niż marketplace, ale marża i dane o kliencie zostają u Ciebie.
- SLA — umowa o poziomie usługPisemne zobowiązanie dostawcy dotyczące dostępności i czasu reakcji: co jest awarią, w jakim czasie ktoś się nią zajmie i co się dzieje, gdy tego nie dotrzyma.
- Słowa kluczoweFrazy, które klient wpisuje w wyszukiwarkę, szukając tego, co sprzedajesz. Wybór frazy przesądza, z kim konkurujesz: „fryzjer" to cała Polska, „fryzjer Otwock" to Twoja ulica.
- SprintZamknięty odcinek pracy, zwykle dwutygodniowy, na końcu którego powstaje coś działającego. Jego długość jest stała — zmienia się zakres, nie termin.
- SSR, SSG i CSR — sposoby renderowaniaTrzy odpowiedzi na pytanie, gdzie powstaje strona: na serwerze przy każdym wejściu (SSR), wcześniej jako gotowy plik (SSG) albo w przeglądarce użytkownika (CSR). Wybór widać w szybkości i w tym, czy wyszukiwarka ma co zaindeksować.
- Stawka godzinowaCena jednej godziny pracy specjalisty, z której zbudowana jest większość wycen projektów webowych. Sama w sobie nie mówi nic — znaczenie ma dopiero pomnożona przez liczbę godzin.
T
- TCO — całkowity koszt posiadaniaSuma wszystkich kosztów rozwiązania w całym okresie używania, nie tylko ceny wdrożenia. Obejmuje hosting, licencje, utrzymanie, rozwój i pracę zespołu.
- Testy A/BPokazanie dwóm losowym grupom odwiedzających dwóch wersji strony i sprawdzenie, która daje lepszy wynik. Rozstrzyga spory o gust liczbami zamiast argumentami.
- TTFB — czas do pierwszego bajtuCzas od kliknięcia do pierwszej odpowiedzi serwera, zanim przeglądarka zacznie cokolwiek rysować. Mierzy serwer i hosting, nie wygląd strony.
U
- UI — interfejs użytkownikaWidoczna warstwa, przez którą człowiek obsługuje system: układ, typografia, kolory, przyciski, stany elementów. To, co widać — w odróżnieniu od tego, co się przeżywa.
- Up-sellingPropozycja droższego wariantu tego, co klient właśnie wybiera. Różni się od cross-sellingu, który dokłada produkt obok, a nie zamiast.
- User journeyDroga klienta od pierwszego zetknięcia z firmą do zrobienia tego, na czym Ci zależy. Rysuje się ją po to, żeby zobaczyć, w którym kroku ludzie odpadają.
- Utrzymanie stronyStała opieka nad działającą stroną: hosting, aktualizacje, kopie zapasowe, monitoring i drobne zmiany w treści. Koszt ponoszony co miesiąc, niezależnie od tego, czy ktoś uwzględnił go przy wycenie wdrożenia.
- UX — doświadczenie użytkownikaCałość tego, jak człowiekowi korzysta się z Twojego serwisu: czy znajduje to, po co przyszedł, i czy nie musi się przy tym zastanawiać. Dotyczy struktury i treści, nie kolorów.
V
- Vendor lock-inUzależnienie od jednego dostawcy, w którym zmiana narzędzia lub wykonawcy jest tak kosztowna, że przestaje być realną opcją. Rzadko jest decyzją — zwykle skutkiem ubocznym.
- VPS — serwer wirtualnyWydzielona część fizycznego serwera z gwarantowanymi zasobami i pełną kontrolą nad konfiguracją. Środek między współdzielonym hostingiem a własną maszyną.
W
- WCAG — wytyczne dostępnościZbiór wytycznych mówiących, jak zbudować stronę, z której skorzysta też osoba niewidoma, słabowidząca albo poruszająca się samą klawiaturą. Od czerwca 2025 dla części firm to obowiązek prawny.
- WebhookOdwrotność zwykłego zapytania: to system zewnętrzny sam powiadamia Twój, gdy coś się wydarzy. Dzięki temu status płatności pojawia się natychmiast, bez odpytywania co minutę.
15 minut. Zero sprzedaży.
Pojęcie z oferty brzmi obco? W 15 minut wyjaśnimy, co oznacza w Twoim projekcie.